حفظ سلامت و بهبود عملکرد کامیون، اصلی‌ترین کاری است که هر راننده‌ای باید انجام دهد. یکی از اقدامات اصلی و پایه در این کار، تعویض روغن موتور کامیون است.

راهنمای جامع تعویض روغن موتور کامیون 

حفظ سلامت و بهبود عملکرد کامیون، اصلی‌ترین کاری است که هر راننده‌ای باید انجام دهد. یکی از اقدامات اصلی و پایه در این کار، تعویض روغن موتور کامیون است. ماشین سنگین برای آن که عملکرد صحیح خود را داشته باشد به انواع مختلفی از مایعات، روان کننده‌ها و گریس‌ها نیاز دارد. کامیون‌ها و اتوبوس‌ها، تحت شرایط سختی مانند ساعات طولانی حرکت در جاده، حمل بارهای سنگین، تکرار مکرر چرخه‌ توقف و حرکت و اغلب دمای بالای محیط، کار می‌کنند.

انتخاب و تعویض روغن ماشین سنگین فقط یک تصمیم برای نگهداری بهتر نیست؛ بلکه بر عمر موتور، راندمان سوخت، زمان آماده به کار و هزینه‌های عملیاتی تاثیر می‌گذارد. در این مطلب از مجله مرادی یدک قصد داریم راهنمای جامعی درباره روغن موتور ماشین سنگین در اختیارتان قرار دهیم تا بتوانید مانند یک متخصص همه فن حریف، اطلاعات مفیدی مانند تشخیص روغن خوب از بی‌کیفیت و بهترین زمان تعویض روغن موتور را بدانید تا هوشمندانه‌تر از کامیون خود نگهداری کنید. 

اهمیت تعویض روغن ماشین سنگین

تعویض روغن در موتورهای دیزل، یکی از حیاتی‌ترین اقدامات برای حفظ توان کامل کامیون‌های سنگین است. 60 سال قبل، کامیون‌ها هر 800 کیلومتر نیاز به تعویض روغن موتور پیدا می‌کردند. اما امروزه، به لطف روغن‌ها و روان‌کننده‌های باکیفیت‌تر، سوخت‌های پاک‌تر، فناوری پیشرفته‌تر فیلترها و همچنین موتورهای قابل‌اطمینان‌تر، فاصله زمانی بین تعویض‌های روغن در همان نوع ماشین سنگین به حدود 40000 کیلومتر رسیده است. روغن تمیز و با کیفیت از قطعات موتور محافظت می‌کند، دمای آن را کاهش می‌دهد و به موتور کمک می‌کند تا از پس وظایفی همچون یدک‌کشی، حمل بار و رانندگی‌های طولانی‌مدت بربیاید. 

اگر روغن موتور کیفیت و کارایی خود را از دست بدهد یا فواصل تعویض آن طولانی شود، لایه محافظی که بین قطعات یدکی شکل گرفته بود، از بین خواهد رفت. اینجاست که فرایند سایش قطعات شروع می شود و شاهد شکل گیری رسوبات و لجن در قسمت‌های مختلف موتور خواهید بود. نتیجه این وضعیت، افت عملکرد موتور، بالا رفتن دما، آسیب به یاتاقان‌ها و در نهایت خرابی جدی موتور و تحمیل هزینه‌های سنگین تعمیرات به راننده خواهد بود. اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم، روغن موتوری که عمرش به پایان رسیده، می‌تواند به تدریج جان موتور را هم بگیرد. کافیست با یک سرویس به موقع، از بروز این اتفاقات ناخوشایند جلوگیری کنید. 

ترکیبات روغن موتور کامیون چیست و چطور از موتور محافظت می‌کنند؟

روغن موتور کامیون، ترکیبی مهندسی شده از روغن پایه و افزودنی‌های تخصصی است که هر کدام نیز وظیفه خاصی را برعهده دارند. روغن پایه، بخش اصلی فرمولاسیون روغن ماشین را تشکیل می‌دهد و وظیفه تشکیل لایه‌های محافظتی بین قطعات را دارد تا اصطکاک به حداقل برسد و قطعات نرم و روان کار خود را انجام دهند. در کنار روغن، افزودنی‌هایی مانند پاک‌کننده‌ها و پراکنده‌سازها نیز وجود دارند که کارشان کنترل کردن رسوبات و معلق نگه داشتن ذرات آلاینده است. مواد ضد سایش یکی‌دیگر از افزودنی‌ها است که از قطعاتی همچون یاتاقان‌ها و اجزای متحرک موتور محافظت میکنند. 

آنتی اکسیدان در روغن موتور، روند اکسید شدن روغن را کند می‌کند تا بتوانید حداکثر استفاده را از آن داشته باشید. بهبوددهنده‌های شاخص گرانروی، از دیگر افزودنی‌های روغن موتور کامیون است که به روغن کمک می‌کند تا در دماهای مختلف، عکس العمل مناسب نشان دهد. بازدارنده‌های خوردگی نیز از مهم‌ترین افزودنی‌های روغن موتور هستند که کارشان محافظت از سطوح فلزی در برابر خوردگی است. نکته ای که در این زمینه باید بدانید این است که فرمولاسیون واحدی برای تمام روغن موتور کامیون‌ها تعریف نشده است. هر کامیون بر اساس مدل خودرو، نوع موتور، شرایط و محیط کاری و همچنین استانداردهایی که باید رعایت کند، به نوع خاص و مقدار مشخصی از این محصول نیاز دارد که هنگام تعویض روغن ماشین سنگین باید به آن توجه کنید.

آشنایی با انواع روغن موتور ماشین سنگین و تفاوت آن‌ها

برای آن که بتوانید فرآیند تعویض روغن موتور را به درستی انجام دهید، باید انواع آن را بشناسید. کیفیت، ترکیبات و مشخصه های فنی روغن روی موتور کامیون، لوازم یدکی مرتبط با آن، میزان ساییدگی و همچنین هزینه‌های نگهداری و تعمیر اثر می گذارد. موتور کامیون در جاده، با شرایط محیطی متفاوت و ساعت‌های طولانی کارکرد، فشار زیادی را تحمل می‌کند. تعویض روغن موتور دیزل، فقط خرید یک گالن روغن و ریختن آن داخل موتور نیست. بنابراین باید با انواع آن آشنا باشید تا بدانید که کدام روغن با موتور خودرو شما جور است. در ادامه شما را با انواع روغن و تفاوت‌هایی که دارند، بیشتر آشنا خواهیم کرد.

مقایسه روغن‌های معدنی، نیمه‌سنتتیک و سنتتیک

روغن موتور با توجه به نوع روغن پایه‌ای که در ترکیبات آن به کار رفته است، به 3 گروه اصلی روغن‌های معدنی، نیمه‌سنتتیک و سنتتیک تقسیم می‌شوند. روغن معدنی یا روغن مینرال که در بازار جهانی نیز با نام Mineral Oil معرفی شده، از پالایش نفت خام به دست می‌آید و بیشتر برای موتورهای قدیمی قابل استفاده است. روغن نیمه سنتتیک که در بازار بین المللی با نام‌های Semi-Synthetic Oil و Synthetic Blend شناخته می‌شود، ترکیبی از روغن پایه معدنی با روغن پایه سنتتیک است. این نوع روغن تعادلی بین هزینه و عملکرد را به وجود آورده است. 

روغن سنتتیک، نوع سوم از روغن‌ها است که در خارج از کشور با نام روغن سنتتیک (Synthetic Oil) یا روغن تمام سنتتیک  (Fully Synthetic Oil) شناخته می‌شود. این نوع روغن از روغن‌های پایه سنتتیک یا پالایش شده تولید می‌شود. این روغن ها با هدف پایداری بیشتر در برابر حرارت و همچنین مقاومت بالاتر در برابر اکسیداسیون، فرموله شده‌اند. البته تمام روغن‌های این دسته نیز ویژگی‌های یکسانی ندارند و باید بر اساس نیاز و نوع عملکرد موتور کامیون خود، از بین آن‌ها انتخاب کنید.  

معرفی گریدهای گرانروی روغن موتور کامیون

شاید تا الان اعدادی مانند 15W-40، 10W-40 و 10W-30 را دیده باشید. این اعداد نشان دهنده گرید گرانروی (Viscosity) روغن در دماهای مختلف است. حرف W مخفف کلمه Winter به معنی زمستان است. عدد قبل از W عملکرد روغن در دماهای پایین را نشان می‌دهد. روغن  10W در تست سرما الزامات سختگیرانه تری نسبت به روغن با گرانروی 15W دارد. عدد بعد از خط تیره نیز نشان‌دهنده گرانروی روغن موتور در دمای بالا است. روغن‌های 15W-40 و 10W-40 در یک رده گرانروی قرار دارند اما در مقابل آن، عدد 30 در روغن 10W-30 را داریم که نشان‌دهنده رده گرانروی پایین‌تر در دماهای بالا است. 

تفاوت گرانروی با سطح عملکرد و تاییدیه سازنده

گرانروی یا ویسکوزیته به معنای میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن است. اگر بخواهیم ساده‌تر بگوییم، این واژه غلظت روغن و میزان جاری شدن آن را توصیف می‌کند. سطح عملکرد نیز از فاکتورهایی است که باید هنگام تعویض روغن موتور کامیون به آن توجه کنید. استاندارد سطح عملکرد، نشان می‌دهد که روغنی که قصد استفاده از آن را دارید، چه الزامات فنی را برآورده می‌کند. زمانی که برای تعویض روغن ماشین سنگین خود به تعمیرگاه می‌روید، فقط قیمت را نپرسید. شما باید درباره تاییدیه‌های سازنده، سازگاری با موتور و استانداردهای API سوال کنید. انتخاب درست روغن موتور، به معنای افزایش طول عمر موتور و خرابی کمتر است. 

یک روغن موتور خوب برای ماشین سنگین چه مشخصاتی دارد؟

اگر قصد تعویض روغن موتور کامیون خود را دارید، در گام اول باید بدانید که روغن موتور خوب چه تعریفی دارد و چه ویژگی‌هایی باعث می‌شود تا این محصول از طرف مصرف‌کنندگان انتخاب شود. مهم‌ترین ویژگی‌هایی که باید موقع خرید به آن‌ها توجه کنید به شرح زیر هستند: 

• پایداری گرانروی یا ویسکوزیته: 

روغن موتور خوب در دمای بالا، بیش از حد رقیق نمی‌شود و در هوای سرد هم به اندازه کافی روان باقی می‌ماند. 

• مقاومت در برابر اکسیداسیون:

روغن موتور با کیفیت، در مجاورت با حرارت یا تماس با هوا، دیرتر خراب می‌شود. علاوه‌بر این موارد؛ روغن خوب لجن و رسوب کمتری تولید می‌کند. 

• کنترل دوده:

روغن موتور خوب و با کیفیت، روغنی است که دوده ناشی از احتراق را در حالت معلق نگه دارد تا رسوبات، مجاری که روغن از آن‌ها عبور می‌کند را مسدود نکند. 

• قدرت پاک کنندگی: 

یکی از ویژگی‌هایی که باعث تمایز روغن خوب از بی‌کیفیت می‌شود، قدرت پاک‌کنندگی آن است. روغن موتور خوب باعث تمیز ماندن قطعات داخلی موتور می‌شود و اجازه نمی‌دهد، لایه‌های آلودگی و لجن روی قطعات یدکی تشکیل شوند. 

• محافظت در برابر سایش:

اصلی‌ترین وظیفه روغن موتور، تشکیل لایه محافظ بین قطعات یدکی است. این لایه مانع از ایجاد اصطکاک و خوردگی بین قطعات متحرک موتور می‌شود. 

• سازگاری با سیستم کنترل آلایندگی:

بعضی از کامیون‌ها به سیستم پالایش پس از اگزوز یا همان DPF مجهز هستند و به همین علت نمی‌توان برای آن‌ها از روغن موتورهای معمولی استفاده کرد. روغن موتوری که برای این نوع از کامیون‌ها تهیه می‌کنید، باید با این سیستم سازگار باشد. 

• استانداردها و تاییدیه‌ها:

مشخصات و ویژگی‌های روغن موتور باید با مشخصه‌های فنی موتور، توصیه‌هایی که سازنده کامیون ارائه داده و همچنین استانداردهای مورد نیاز مثل ACEA و API سازگاری داشته باشد. 

برای تعویض روغن کامیون چند لیتر روغن موتور لازم داریم؟

حجم روغن موتور کامیون به نوع موتور، مدل ماشین سنگین، ظرفیت کارتل و فیلترهای روغن بستگی دارد. این ویژگی‌ها باعث شده‌اند که هر کامیون ظرفیت مختص به خودش را داشته باشد و برای تمام کامیون‌ها نتوان یک عدد واحد ارائه داد. اما برای اینکه بدانید زمان تعویض روغن موتور کامیون حدودا چند لیتر روغن موتور نیاز دارید، باید معنی اصطلاحات تخصصی ظرفیت کارتل، ظرفیت روغن با فیلتر و حجم روغن مورد نیاز سرویس و تفاوت بین آن‌ها را بدانید. این 3 اصطلاح با هم مرتبط هستند اما معانی مستقلی هم دارند. شاید این سوال در ذهنتان ایجاد شده که دانستن این اصطلاحات چه فایده‌ای دارد؟ باید بگویم که دانستن آن‌ باعث می‌شود به اندازهای که کامیونتان نیاز دارد، روغن موتور تهیه کنید، نه بیشتر و نه کمتر.

ظرفیت کارتل روغن موتور

کارتل، یک مخزن است که در قسمت پایین موتور قرار دارد. روغن پس از آن که در تمامی مجاری می‌چرخد، در نهایت به این مخزن برمی‌گردد. ظرفیت کارتل به منظور حجم روغنی اشاره دارد که در این مخزن جا می‌شود. البته تمام روغن موتور داخل کارتل نیست. مقداری از آن هنگامی که در حال حرکت در بخش‌های مختلف است، در لوله‌ها، مجاری و فیلتر روغن باقی می‌ماند. همین امر نیز باعث شده ظرفیت کارتل با حجم کل روغن موتور مورد نیاز، برابر نباشد. 

ظرفیت روغن موتور همراه با تعویض فیلتر

زمان تعویض روغن در موتورهای دیزل، مقدار روغنی که نیاز دارید، با مقداری که تخلیه می‌کنید، متفاوت است. زمانی که فیلتر روغن را تعویض می‌کنید، به محض روشن شدن کامیون، فیلتر با روغن پر می‌شود که این امر اختلاف میزان روغن تخلیه شده و مورد نیاز را به وجود می‌آورد. اجازه دهید با یک مثال این موضوع رو بهتر جا بندازیم. یک موتور ولوو D13 را در نظر بگیرید که این موتور دارای کارتل فولادی و 3 عدد فیلتر است. 

طبق مشخصات ارائه شده توسط سازنده، این موتور به 37 لیتر روغن برای سرویس و تعویض نیاز دارد. 6 لیتر روغن نیز داخل فیلترها باقی می‌ماند. اگر موتور در حالت کاملا خشک باشد و روغنی در آن باقی نمانده باشد، ظرفیت کل آن به حدود 42 لیتر روغن موتور می‌رسد. نکته ای که در اینجا وجود دارد، این است که این 3 عدد معنای یکسانی ندارند و شما برای تعویض روغن موتور کامیون خود باید مقدار تعیین شده در سرویس را در نظر داشته باشید، نه مقداری که برای موتور خشک است. 

حجم روغن مورد نیاز هنگام سرویس

عددی که برای حجم روغن مورد نیاز در زمان سرویس و تعویض روغن ماشین سنگین اعلام شده است، نشان می دهد چه مقدار روغن باید زمان تعویض استفاده کنید. حجم روغن در سرویس با حجم آن در حالت کلی، تفاوت دارد. بعد از تخلیه روغن، مقداری از آن در مجاری و فیلترها باقی می‌ماند و اصطلاحا موتور کاملا خشک نیست. بنابراین روغن موتور مورد نیاز در حالت خشک با حالت سرویس متفاوت خواهد بود. در جدول زیر؛ میزان روغن مورد نیاز برای ماشین‌های ولوو و اسکانیا را مشاهده خواهید کرد. 

بهترین زمان تعویض روغن موتور کامیون چه موقع است؟

یکی از پرتکرارترین سوالات درباره روغن موتور  این است که چه زمانی باید روغن موتور کامیون را تعویض کرد؟ بهترین زمان تعویض روغن در موتورهای دیزل، هنگامی است که ادامه استفاده از روغنی که افت کیفیت داشته، بیشتر از صرفه‌جویی در هزینه تعویض به موتور کامیون ضرر می‌زند. روغن موتور را نمی‌توان خیلی زود یا خیلی دیر تعویض کرد، چرا که این سیال هم تاریخ مصرف خودش را دارد، هر چند این بازه زمانی روی بسته بندی آن درج نمی‌شود. تعویض زودهنگام، هزینه اضافی به همراه دارد، اما به تعویق انداختن بیش از حد آن می‌تواند باعث ایجاد اثرات مخرب در موتور شود. 

اثرات مخرب آن می‌تواند کوتاه مدت و بلند مدت باشد. اثرات کوتاه مدت شامل کاهش راندمان و افزایش مصرف سوخت است که تا زمانی که روغن را تعویض نکنید، این داستان ادامه خواهد داشت. در مقابل، اثرات مخرب بلند مدتی هم وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به آسیب دائمی قطعات یدکی موتور اشاره کرد. بدون شک خلاص شدن از این آسیب ها همراه با هزینه‌های سنگین خرید قطعات، تعمیر و خاموشی ماشین سنگین خواهد بود.   

هر چند وقت یکبار باید روغن کامیون را عوض کنیم؟ 

اعلام زمان ایده آل برای تعویض روغن ماشین سنگین، کار آسانی نیست. به همین دلیل باید مرتب وضعیت روغن موتور کامیون خود را رصد کنید تا زمان مناسب را برای تعویض را از دست ندهید. شاید نتوان زمان دقیقی برای تعویض روغن موتور کامیون مشخص کرد، اما باز هم عواملی وجود دارند که با مشاهده آن‌ها می‌توان زمان مناسب را تعیین کرد: 

• افت کیفیت روغن تا حد غیرقابل‌قبول:

زمانی که ویژگی‌های روغن موتور تغییر می‌کند و دچار افت کیفیت می‌شود، دیگر عملکرد مطلوبی نخواهد داشت. 
 

• کاهش عدد بازی یا base number:

عدد بازی یا base number که به اختصار با BN نمایش داده می‌شود، عددی است که نشان می‌دهد روغن موتور تا چه اندازه می‌تواند اسیدهای ایجاد شده در موتور را خنثی کند. به عبارتی، این عدد نشان می‌دهد که روغن چقدر ذخیره قلیایی برای مقابله با مواد اسیدی دارد. زمانی که عدد بازی کاهش پیدا کند، یعنی شرایط روانکاری تغییر کرده و احتمال خوردگی قطعات یدکی موتور افزایش پیدا کرده است. 

• تجمع دوده و تشکیل لجن:

احتراقی که در موتور انجام اتفاق می‌افتد، باعث ایجاد دوده می‌شود. ذرات دوده به یکدیگر چسبیده و توده‌های بزرگی را تشکیل می‌دهند یا حتی باعث ایجاد لجن می‌شوند. این وضعیت بسیار خطرناک است، چرا که احتمال ته‌نشین شدن این ذرات آلوده یا چسبیدن آن‌ها به قطعات داخلی موتور وجود دارد. 

با وجود تمام این موارد، در شرایط عادی کارکرد ماشین سنگین، نمی‌توان همیشه این موارد را مشخص کرد. بهترین کار این است که به صورت مداوم یا دوره‌ای، وضعیت روغن موتور را رصد کنید. این کار را هم می‌توانید با استفاده از حسگرهای آنلاین یا نمونه‌گیری و آنالیز انجام دهید. 

نشانه‌های هشداردهنده‌ برای تعویض روغن ماشین سنگین

موتورهای دیزل برای آن که بتوانند بارهای سنگین حمل کنند، مسیرهای طولانی را طی کنند و کلا بدون خرابی کار کنند، به روغن موتور سالم و مناسب احتیاج دارند. روغن موتور به کاهش دمای موتور، جمع‌آوری آلودگی‌ها و همچنین کاهش اصطکاک و ساییدگی بین قطعات کمک می‌کند. با گذشت زمان و استفاده مداوم از آن، خواص روغن به مرور کاهش پیدا کرده و دیگر نمی‌تواند کار خود را به درستی انجام دهد. 

در بسیاری از موارد، کمی زمان می‌برد تا موتور دچار خرابی شود یا علائم هشدار جدی صادر کند. با این حال، چند نشانه وجود دارد که به راننده کمک می‌کنند تا بررسی‌های فنی لازم را انجام داده و پیش از بروز خرابی جدی، کارهای لازم را انجام دهد. در ادامه شما را با این نشانه‌ها آشنا خواهیم کرد. 

1_ تیره و غلیظ شدن روغن روی گیج

اولین نشانه‌ای که برای بررسی فنی و مشخص شدن وضعیت روغن موتور می‌توانید به آن اکتفا کنید، بیرون آوردن گیج روغن است. با این کار می‌توانید، سطح روغن، رنگ و غلظت آن را بررسی کنید. تیره شدن روغن در موتورهای دیزلی امری طبیعی است، چرا که پس از مدتی کارکرد، دوده حاصل از احتراق موتور، وارد روغن می‌شود و ترکیبات روغن نیز باعث معلق ماندن این ذرات آلودگی می‌شوند. پس سیاه شدن روغن به معنای تمام شدن عمر مفید یا خراب شدن روغن موتور نیست. 

با این حال اگر روغن بیش از اندازه غلیظ شده باشد یا بوی شدید سوخت بدهد و ذرات غیرعادی در آن معلق باشند، باید موتور و روغن را بررسی کنید. اگر حین بررسی متوجه شیری شدن یا کف‌آلود بودن روغن شدید، این احتمال وجود دارد که آب یا مایع خنک‌کننده وارد مدار روغن کاری شده است. هر چند این امر نیز قطعی نبوده و نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد. راننده باید سطح روغن را نیز به صورت دوره‌ای بررسی کند، اگر با کاهش سطح روغن مواجه شدید، باید احتمال روغن سوزی، نشتی و دیگر مشکلات فنی را بدهید. 

2_ شنیدن صدای تق‌تق یا کوبش از موتور

صدای غیر عادی نیز از آن دسته علائمی است که باید جدی گرفته شود. روغن موتور با تشکیل لایه‌ای محافظ روی قطعات متحرک، مانع از ساییدگی و خوردگی آن‌ها می شود. اگر سطح روغن کاهش پیدا کند، شاهد افت فشار روغن موتور خواهید بود. افت فشار نیز در حرکت روغن اختلال ایجاد می‌کند که نتیجه آن هم افزایش اصطکاک و آسیب به قطعات یدکی است. اگر هنگام کارکرد موتور صدای تق تق به گوشتان می‌رسد، ممکن است خرابی مربوط به سوپاپ‌ها باشد و اگر این صدا عمیق‌تر باشد، بدین معناست که یاتاقان‌ها و دیگر قطعات یدکی داخلی دچار آسیب و خرابی شده‌اند. 

البته تمام سر و صداهای موتور را نمی‌توان گردن روغن انداخت. خرابی در قسمت‌های دیگر مثل سیستم سوخت‌رسانی، انژکتورها و سایر قطعات نیز می‌توانند صداهای مشابه ایجاد کنند. اگر صدای موتور یک دفعه تغییر کرد و شدیدتر شد و در همان زمان، چراغ فشار روغن هم روشن شد، بهتر است در محل امنی توقف کنید و هرچه سریع تر موتور را خاموش کنید. ادامه رانندگی با این وضعیت می تواند برای راننده و کامیون بسیار خطرناک باشد. 

3_ کاهش راندمان و افزایش مصرف سوخت

افزایش مصرف سوخت از آن دسته مشکلاتی است که اکثر راننده‌ها آن را تجربه کرده‌اند. برای کامیونی که ایراد فنی ندارد، مصرف بیش از اندازه سوخت کمی ترسناک است و باید هرچه زودتر خودرو از نظر فنی بررسی شود، چرا که ایراد و خرابی وجود دارد که از چشم شما پنهان مانده است. اما چه اتفاقی پیش میاید که مصرف سوخت افزایش می‌یابد. 

گرفتگی فیلتر هوا، اختلال در عملکرد انژکتورها، خرابی در قسمت توربوشارژر، حمل بار اضافه بر سازمان، استفاده از روغن موتور نامناسب و بی‌کیفیت، استفاده طولانی مدت از روغنی که عمر خودش را کرده و حالا کارایی خودش را از دست داده  است و حتی استفاده از روغن موتوری که گرانروی آن مطابق با دستور سازنده نباشد، این مشکل را به وجود می‌آورد. در این شرایط نابسامان، موتور مجبور می‌شود کار همیشگی خود را با انرژی بیشتری انجام دهد که این انرژی را نیز سوخت، تامین می‌کند. پس کار سخت‌تر باعث افزایش مصرف سوخت می‌شود. 

4_ روشن شدن چراغ هشدار فشار روغن

روشن شدن چراغ هشدار فشار روغن نیز یکی از علائمی است که به راننده می‌گوید وقت تعویض روغن موتور کامیون رسیده است. این چراغ چه زمانی روشن می‌شود؟ در پاسخ به این سوال باید بگوییم که چراغ هشدار فشار روغن زمانی روشن می‌‍شود که فشار روغن در مدار روغن کاری موتور از میزان استاندارد، پایین‌تر رفته است. در این شرایط، روغن موتور به اندازه کافی به همه بخش‌ها نمی‌رسد و روانکاری قطعات یدکی با مشکل مواجه می‌شود. 

فشار روغن چه زمانی افت پیدا می‌کند؟ پایین رفتن سطح روغن موتور، نشتی در سیستم گردش روغن، خرابی پمپ، گرفتگی صافی مکش، خرابی فیلترهای مربوطه، فرسودگی قطعات یدکی یا استفاده از روغن با گرانروی نامناسب از دلایل افت فشار روغن موتور هستند. توجه داشته باشید که روشن شدن این چراغ، همیشه به معنای مشکلاتی که گفتیم نیست. حتی ممکن است روغن موتور را تعویض کنید ولی مشکل حل نشود. پس باید کار را به کاردان بسپارید تا یک متخصص مشکل را پیدا و رفع کند. 

۵- خروج دود بیش از حد از اگزوز

خروج حجم غیرعادی دود یا تغییر رنگ آن، نشان از مشکلی است که در قسمت موتور کامیون وجود دارد. نوع دود می‌تواند اطلاعات بسیاری را در اختیار شما قرار دهد. دود آبی یا دود متمایل به آبی، نشانه سوختن روغن موتور در محفظه احتراق است. فرسودگی یا خرابی در قسمت توربوشارژر، رینگ پیستون‌ها یا آب بندی نامناسب سوپاپ‌ها از رایج‌ترین علل بروز این اتفاق است. دود سیاه نیز اغلب به دلیل ناقص بودن فرایند احتراق و همچنین ورود بیش از اندازه سوخت نسبت به میزان هوای در دسترس است. خرابی و فرسودگی انژکتور، فیلتر هوا و سیستم توربوشارژر از عوامل خروج دود سیاه هستند. 

دود سفید نیز، سومین رنگ هشداردهنده است. این رنگ زمانی دیده می‌شود که موتور به اندازه کافی گرم نشده است. اصولا این رنگ را در فصول سرد یا مناطق سردسیر بیشتر مشاهده خواهید کرد. دود سفید و غلیظ نشان‌دهنده بخار آب ناشی از احتراق هم می‌تواند باشد. اگر این دود غلیظ همراه با کاهش مایع خنک‌کننده باشد، این احتمال وجود دارد که مایع خنک‌کننده نشتی داشته و به محفظه احتراق راه پیدا کرده است. اگر به صورت مداوم، دود با رنگ غیر عادی مشاهده کردید، حتما به یک تعمیرگاه مراجعه کنید.

فیلتر روغن کامیون چه نقشی در سلامت موتور و پاکیزگی روغن دارد؟

فیلتر روغن، یکی از قطعات مهم در روانکاری موتور است. این فیلتر موظف است دوده، ذرات فلزی ریز و سایر آلودگی‌های روغن را جذب و جداسازی کند. همانطور که می‌دانید این آلودگی‌ها و ناخالصی‌ها باعث خرابی و خوردگی در قطعات متحرک مثل یاتاقان‌ها و میل لنگ می‌شوند، اما با استفاده از فیلتر روغن از بروز این اتفاق جلوگیری می‌شود. 

فیلتر روغن هم مثل دیگر قطعات یدکی مصرفی، ظرفیت و عمر مشخصی دارد و بعد از مدتی استفاده، دیگر عملکرد اولیه خود را ندارد. استفاده از فیلتر استاندارد و با کیفیت و تعویض به موقع آن، عمر موتور کامیون را افزایش می‌دهد. فیلتر بی‌کیفیت یا فرسوده، راندمان خود را از دست داده و نمی‌تواند آلودگی‌ها را به خوبی جذب کند. این اتفاق ناخوشایند نیز موجب عبور روغن تصفیه نشده از فیلتر و همچنین فعال شدن سوپاپ بای پس می‌شود. 

مراحل تعویض روغن ماشین سنگین به‌صورت گام‌به‌گام

برای آن که بتوانید تعویض روغن کامیون را به درستی انجام دهید، باید مراحل کار و ترتیب اجرا آن را بلد باشید. این فرآیند از آماده‌سازی ابزار و کامیون شروع می‌شود و تا تعویض کامل روغن ادامه پیدا می‌کند. در ادامه این موارد را به ترتیب توضیح خواهیم داد.

مرحله اول: آماده سازی وسایل مورد نیاز برای تعویض روغن موتور: 

• روغن موتور مناسب با نوع موتور و کامیون
• فیلتر روغن نو و متناسب با موتور
• آچار فیلتر روغن برای باز کردن فیلترهایی که سفت و محکم هستند
• آچار بکس و سری مناسب برای باز کردن پیچ تخلیه روغن
• ظرف برای روغنی که تخلیه می‌کنید با ظرفیت حدود 15 کوارت روغن
• قیف برای ریختن روغن
• واشر یا حلقه آب‌بندی در صورت نیاز
• دستکش و دستمال برای حفاظت از دست و تمیزکاری در صورت نیاز

مرحله دوم: پارک‌ کردن کامیون و خنک‌ شدن موتور

• کامیون را روی سطح هموار و صاف پارک کنید.
• موتور را خاموش کنید.
• حداقل 30 دقیقه به موتور اجازه استراحت دهید تا خنک شود.
• کاپوت را بالا بزنید و موتور را از نظر نشتی یا شل بودن قطعات یدکی بررسی کنید. 
• درپوشی که برای ریختن روغن است را باز کنید تا عمل تخلیه روغن به آسانی انجام شود. 

مرحله سوم:  پیدا‌کردن پیچ تخلیه روغن

• کارتل را در قسمت پایینی موتور پیدا کنید. 
• پیچ تخلیه روغن که در قسمت پایینی کارتل است را پیدا کنید. 
• ظرفی که برای تخلیه روغن آماده کرده بودید را دقیقا زیر این پیچ بگذارید تا روغن قدیمی بعد از تخلیه، داخل آن بریزد. 

مرحله چهارم: تخلیه روغن کارکرده موتور

• ابتدا پیچ تخلیه را با آچار بکس شل کنید و سپس آن را با دست کامل باز کنید. 
• باز کردن پیچ را با نهایت سرعت انجام دهید و دست خود را از مسیر آن سریع‌تر کنار بکشید. 
• حدود 15 دقیقه صبر کنید تا روغن به‌طور کامل خارج شود. این مرحله باید تا زمانی ادامه پیدا کند که روغن به صورت قطره‌های تک تک و با فاصله خارج شود. 
• رنگ و بوی روغنی که تخلیه کرده‌اید را بررسی کنید. به طور مثال اگر روغن شیری رنگ بود یا بوی بدی داشت، باید سراغ عیب‌یابی بروید. پیش‌تر درباره این مورد توضیح داده‌ایم. 
• پیچ تخلیه را تمیز و سلامت آن را نیز بررسی کرده تا در صورت نیاز این قطعه را تعویض کنید. 

مرحله پنجم: بازکردن فیلتر روغن قدیمی

• فیلتر روغن را پیدا کنید. 
• با استفاده از آچار مخصوص، فیلتر روغن را شل کرده و با دست آن را باز کنید. 
• فیلتر را با دقت و آرامش باز کنید تا روغن باقی مانده در آن خارج نشود. 
• موتور را بررسی کنید تا واشر لاستیکی فیلتر به موتور نچسبیده باشد. اگر این اتفاق افتاده بود، حتما آن را جدا کنید تا از نشتی روغن جلوگیری شود. 

مرحله ششم: نصب فیلتر روغن جدید

• از روغن موتور تازه بردارید و یک لایه نازک روی واشر لاستیکی فیلتر روغن جدید بزنید. 
• فیلتر را با دست در جای مناسب خود ببندید. 
• از سفت کردن بیش از اندازه فیلتر روغن با استفاده از آچار خودداری کنید. 
• میزان شل یا سفت بودن فیلتر را مطابق با دستورالعمل ارائه شده توسط سازنده انجام دهید. 

مرحله هفتم: بستن پیچ تخلیه روغن

• پس از آن که روغن موتور قدیمی به صورت کامل تخلیه شد، پیچ تخلیه را  سرجای خودش ببندید. 
• ابتدا پیچ را با دست در جای مناسب ببندید و سپس با استفاده از آچار مناسب آن را سفت کنید. 
• پیچ را بیش از حد سفت نکنید، چرا که با این کار به رزوه و کارتل آسیب وارد خواهید کرد. 

مرحله هشتم: ریختن روغن موتور جدید

• درپوشی که در محل ریختن روغن بود را بردارید و در دهانه آن، قیف را قرار دهید. 
• روغن موتور مناسب را داخل مخزن بریزید. 
• همان اول کار لازم نیست کل روغن را خالی کنید، ابتدا 80 درصد از ظرفیت توصیه شده را پر کنید. 
• مقدار روغن مورد نیاز را بر اساس دفترچه راهنمای کامیون می‌توانید مشخص کنید. 

مرحله نهم: بررسی سطح روغن موتور

• بعد از ریختن روغن، چند دقیقه به آن فرصت دهید تا داخل کارتل جمع شود. 
• گیج روغن را بیرون آورده و آن را تمیز کنید. 
• گیج تمیز شده را دوباره تا انتها وارد کرده و بیرون بیاورید.  
• مطمئن شوید سطح روغن موتور بین علامت حداقل (Low) و حداکثر (Full) قرار دارد.
• در صورت کمبود روغن، مقداری کمی به آن اضافه کنید و مجدد سطح آن را اندازه گیری کنید. 

مرحله دهم: روشن‌کردن موتور و بررسی نشتی

موتور را روشن کنید و اجازه دهید حدود 5 دقیقه روی دور کند کار کند. 
•    نشانگر فشار روغن و چراغ‌های هشدار را بررسی کنید. 
•    اطراف فیلتر روغن و پیچ تخلیه در قسمت پایینی موتور را بررسی کنید تا از عدم وجود نشتی مطمئن شوید. 
•    اگر چراغ فشار روغن روشن ماند، هرچه سریع‌تر ماشین را خاموش کنید. 
•    چند دقیقه صبر کرده و سطح روغن موتور را مجدد بررسی کنید. 

مرحله یازدهم: بررسی نهایی و تمیزکاری

• درپوش ورودی را محکم ببندید. 
• روغن ریخته شده روی موتور و اطراف محفظه را به خوبی تمیز کنید. 
• تاریخ تعویض روغن و کیلومتر فعلی کامیون را یادداشت کنید. 
• تبریک می‌گوییم، تعویض روغن موتور را به پایان رساندید. 

مقایسه زمان تعویض روغن موتور اسکانیا و ولوو

زمان تعویض روغن موتور ولوو و اسکانیا برای همه مدل‌ها یکسان نیست. این که دوست و همکار راننده شما بگوید که هر 30 یا 40 هزار کیلومتر باید روغن موتور کامیون خود را عوض کنید، معیار درستی برای انجام این کار نخواهد بود. سری کامیون، نوع و نسل موتور، شرایط کارکرد خودرو و استانداردهایی که از سمت سازنده ارائه می‌شود، همگی در زمان حدودی تعویض روغن موتور کامیون نقش دارند. کامیونی که در مسیرهای بین شهری، حجم استانداردی از بار را حمل می‌کند، با کامیونی که مدام در ترافیک است یا مسیرهای خاکی و صعب العبور را طی می‌کند، شرایط یکسانی نخواهند داشت. 

در کامیون‌های اسکانیا و ولوو نیز باید به تمام این موارد توجه کرد. اکتفا به کیلومتری که خودرو طی کرده، نمی‌تواند دلیلی برای تعویض روغن باشد. نکته دیگری که وجود دارد، این است که هر کامیونی بسته به نوع موتوری که در آن تعبیه شده، از روغن موتورهای مختلف با ویژگی‌های متفاوت استفاده می‌کند. قطعا عمر مفید آن‌ها نیز بسته به ویژگی‌هایی که دارند و میزان کارکرد خودرو، متفاوت خواهد بود. به همین دلیل، مقایسه زمانی برای تعویض روغن موتور اسکانیا یا ولوو، باید بر اساس مشخصات فنی و اطلاعاتی که از سمت سازنده ارائه شده است، انجام شود. 

جمع‌بندی نکات مهم درباره تعویض روغن موتور کامیون

وقتی صحبت از تعویض روغن ماشین سنگین می‌شود، باید بدانید که تخلیه روغن قدیمی و ریختن روغن جدید، تمام کار نیست. این بار پای سلامتی موتور کامیونتان در میان است و جایی برای کم‌کاری یا خطا وجود ندارد . روغنی که انتخاب می‌کنید باید با مشخصات فنی کامیون و موتور آن، تناسب داشته باشد. نکته دیگری که وجود دارد این است که بازرسی و سرویس‌های دوره‌ای، باید در زمان مقرر آن انجام شود. عملکرد مناسب روغن موتور به دیگر لوازم یدکی، مثل فیلتر روغن نیز وابسته است، پس باید به سلامت آن‌ها نیز توجه داشته باشید. روغن تازه با فیلتر قدیمی و خراب، هیچ‌وقت عملکرد درستی نخواهد داشت. 

ما در مجموعه مرادی یدک، با فراهم کردن لوازم یدکی اصل و با کیفیت، به شما کمک می‌کنیم تا بدون دغدغه، سرویس‌های دوره‌ای کامیون خود را انجام دهید و نگرانی بابت خرید لوازم یدکی ماشین سنگین نداشته باشید. کافیست مدل کامیون و موتور آن و همچنین قطعه‌ای که نیاز دارید را بگویید و همه چیز را به ما بسپارید. 

سوالات متداول: 

1_ روغن موتور ماشین سنگین هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟

زمان تعویض روغن موتور کامیون بر اساس نوع موتور، شرایط کاری آن و همچنین دستورالعمل سازنده مشخص می‌شود و نمی‌توان یک بازه زمانی یا کیلومتری برای آن تعیین کرد.  

2_ چه عواملی زمان تعویض روغن در ماشین‌های سنگین را تغییر می‌دهند؟

نوع روغن، ساعت کارکرد موتور، شرایط آب و هوا، شرایط جاده‌ای و میزان بار حمل شده از عوامل ایجاد تغییرات زمانی در تعویض روغن هستند. 

3_ چطور بفهمیم روغن موتور کامیون ما نیاز به تعویض دارد؟ 

با بررسی دوره‌ای روغن موتور و توجه به هشدارهایی که کامیون می‌فرستد، می‌توانید این موضوع را متوجه شوید. 

4_ آیا روغن موتور سواری برای کامیون مناسب است؟

خیر، نوع موتور خودروهای سواری با ماشین سنگین متفاوت است و روغن خودروهای سبک پاسخگوی نیازهای موتور ماشین سنگین نخواهند بود. 

5_ تاخیر در بازه زمانی تعویض روغن موتور چه عواقبی به دنبال دارد؟

روغن قدیمی، دیگر توانایی و عملکرد اولیه خود را ندارد و باعث سایش قطعات یدکی موتور، تشکیل لایه رسوب و لجن و همچنین کاهش عمر موتور و قطعات آن می‌شود.